Kelam ilmi, İslam dininin inanç esaslarını ve temel ilklerini konu edinen bir disiplindir. Kelam bir yandan temel kaynaklardan hareketle İslam’ın inanç ilklerini doğru bir şekilde tespit, izah ve ispat etmeye çalışırken öbür yandan inançla ilgili sorunları bilimsel yöntemlerle ele alıp incelemektedir. XVII. gerçekleşecek olan Kelam Anabilim Dalları Koordinasyon Toplantısı ve Sempozyum çalışması, bu yıl da inançla ilgili bir sorunu bilimsel bir düzeyde tartışacaktır.

Din, en genel anlamıyla insanlığın maddi ve manevî açıdan gelişmesini, dünya ve âhirette mutlu olmasını amaçlar. Bu amacın gerçekleşebilmesi öncelikle dinin doğru anlaşılmasına bağlıdır. Nitekim sahih din anlayışı insanlar arasında barış ve hoşgörünün ortaya çıkmasına ve insanlığın gelişmesine büyük katkılar sağlar. Buna karşılık dinin başka gayelere matuf olarak ana kaynaklardan uzak bir biçimde sınırsız bir şekilde yorumlanması, dinin istismar edilmesine ve amaçlarının aksi istikamette neticeler doğurmasına sebep olabilmektedir.

Bu bağlamda İslam düşünce tarihinde kadim kültürlerden beslenen birtakım gnostik akımların İslam düşüncesine bazı etkileri olmuştur ve bu yönde ciddi iddialar mevcuttur. Evreni karanlık ve aydınlık veya hayır ve şer şeklinde iki asla dayandıran gnostik anlayış, insanı bu dünyaya yabancı, daima asıl vatanına tekrar dönmek için çile ve ıstıraplarla olgunlaşan bir varlık olarak değerlendirir. Düalist bir kozmolojiye sahip olan gnostik anlayış, epistemolojik açıdan ise görünenin ötesinde ve bâtınında yer alan ve herkese açık olmayan gizli bilgiyi daha değerli görür. Akılla değil kalp ile elde edilen bu bilgiyi esas alan gnostik akımlar, İslam’da birtakım bâtınî fırkaların doğmasına, ayrıca insan aklını ve dünyevi olan her şeyi değersizleştiren akımların ortaya çıkmasına kaynaklık etmiştir. Müslüman toplumlarda değişik açılardan etkin olan bu anlayışın dini açıdan olduğu kadar sosyal ve ekonomik açıdan da iz bırakan etkileri olmuştur.

Öte yandan geçmiş yüzyıllarda meydana gelen manevi boşluğun doldurulması noktasında meditasyon, yoga, ruhsal arınma gibi gizem içerikli bazı uygulamaların toplumdaki manevi boşluğu fırsat bilerek başta gençlik olmak üzere toplumun çeşitli katmanlarında etkili oldukları gözlemlenmektedir. Yine astroloji, sembolizm, kahinlik, sihir, büyü ve falcılık gibi gizemli uygulamalara ilginin arttığı görülmektedir.  Bu tür akımların da yine gnostizme ve gizemciliğe açılan bir boyutu vardır. Bütün bu sebeplerle gnostik fikir ve akımların geleneksel yapılarını ve çağdaş dini akımlar içerisinde farklı şekillerde yeniden ortaya çıkan tezahürlerini İslam inanç esasları açısından bilimsel bir yöntemle tartışmak gerekmektedir. Çünkü üniversitelerin bir görevi de toplumu, var olan her tür olgu ve olaylar konusunda aydınlatmaktır. Bu aydınlatma yollarından biri de bir sempozyum çerçevesinde bütün ön yargılardan uzak bir şekilde problemleri tartışmak ve sunulan bildirileri ve sonuçlarını yayınlayarak kamuoyu ile paylaşmaktır. İşte yapılması planlanan “Gnostik Akımlar ve Okültizm” adlı sempozyum bu sorunları ele alıp günümüz toplumu için getireceği neticeleri tartışacaktır.